- Wat nog niet af is, blijft door je hoofd spoken.
- In onderzoek verdween dat effect al als mensen een concreet plan opschreven, nog voordat ze iets gedaan hadden.
- Een goed plan zegt wanneer en waar je iets doet.
Je hoofd houdt open lusjes vast
Bijna honderd jaar geleden zag de psycholoog Bluma Zeigarnik iets opvallends: mensen herinnerden zich taken die ze niet hadden mogen afmaken beter dan taken die wel af waren.1 Wat nog open staat, blijft als het ware aan je trekken.
Eerlijk is eerlijk: dat precieze geheugeneffect komt in later onderzoek niet altijd terug. Maar het gevoel kent bijna iedereen. Een onaf klusje schiet steeds weer door je hoofd, juist op momenten dat je er niets aan kunt doen.
Je hoofd wil niet dat je alles meteen doet. Het wil weten dat het geregeld is.
Een plan haalt de druk eraf
In 2011 onderzochten E. J. Masicampo en Roy Baumeister wat er gebeurt als je een doel nog niet hebt bereikt.2 Mensen die aan een onafgemaakt doel hadden gedacht, bleven er tijdens een andere taak aan denken en deden die taak minder goed.
Het interessante deel: kregen ze de kans om een concreet plan op te schrijven, dan verdween dat effect grotendeels. Terwijl ze het doel zelf nog niet hadden gehaald. Het plan was genoeg om hun hoofd vrij te maken.
Maak het concreet: wanneer en waar
Niet elk plan werkt even goed. Psycholoog Peter Gollwitzer liet zien dat plannen in de vorm “als situatie X, dan doe ik Y” vaker tot actie leiden dan alleen een voornemen.3
- Vaag: “Ik moet de tandarts bellen.”
- Concreet: “Dinsdag om half tien, na het ontbijt, bel ik de tandarts.”
Met die tweede zin hoeft je hoofd niet meer op te letten. De situatie herinnert je er zelf aan.
Zo probeer je het vandaag
Praktisch
Vijf dingen die je vanavond al kunt doen
- Leeg je hoofd in twee minuten. Zeg of schrijf alles op wat er speelt. Niet sorteren, niet oplossen, alleen eruit.
- Geef elk ding een wanneer en waar. Niet “tandarts bellen”, maar “dinsdag om half tien, na het ontbijt”.
- Kleiner dan twee minuten? Doe het meteen. Een sms’je terugsturen hoeft niet op een lijst.
- Geen moment voor? Zet het op “Later”. Dan hoeft je hoofd het niet vast te houden, het staat ergens.
- Kies één vast moment per dag. Bijvoorbeeld na het avondeten. Elke dag dezelfde plek, dezelfde tijd.
Dat is precies waarom we MijnDag maken: je zegt wat er in je hoofd zit, en het komt met een dag en tijd op de goede plek. Maar een notitieboekje werkt ook. Het gaat om de gewoonte, niet om de app.
- Zeigarnik, B. (1927). Das Behalten erledigter und unerledigter Handlungen. Psychologische Forschung, 9, 1–85.
- Masicampo, E. J., & Baumeister, R. F. (2011). Consider it done! Plan making can eliminate the cognitive effects of unfulfilled goals. Journal of Personality and Social Psychology, 101(4), 667–683. doi:10.1037/a0024192
- Gollwitzer, P. M. (1999). Implementation intentions: Strong effects of simple plans. American Psychologist, 54(7), 493–503. doi:10.1037/0003-066X.54.7.493